Spechten voeren: vetblok, pindasilo en spechtenblok
Spechten voeren doe je het best met een vetblokhouder of een stevige pindasilo vlak bij een boomstam. Welke voederhuisjes, welk voer en welke plek werken.
In dit artikel
- Wat is het beste voederhuisje voor spechten?
- Heeft een specht steun nodig voor zijn staart?
- Gebruiken spechten een pindasilo?
- Is een spechtenblok een goed idee?
- Welk voer geef je spechten?
- Welke spechten komen op voer af?
- Komen er ook mezen op het spechtenvoer af?
- Waar hang je voer voor spechten op?
- Hoe houd je spreeuwen en eekhoorns weg?
- Wanneer voer je spechten?
- Hoe maak je een spechtenvoeder schoon?
- Veelgemaakte fouten
- Bronnen
- Veelgestelde vragen
Spechten voeren doe je het best met een draadkorf voor vetblokken of een pindasilo van stevig metaalgaas, tegen of vlak bij een boomstam. Spechten eten terwijl ze zich vastklampen, net als aan schors. Vul de houder met vet of ongebrande, ongezouten pinda’s, maak hem geregeld schoon en voer vooral in de winter.
Op dezelfde voederplekken komen ook mezen en boomklevers af, waardoor een spechtenvoeder een van de nuttigste voederhuisjes in de tuin is. Deze gids behandelt de soorten voeders, het voer, de vogels en de beste plek. Hij steunt op Vogelbescherming Nederland, de RSPB, de BTO, de NABU en de LPO, en op het Cornell Lab en Audubon in Noord-Amerika.
Wat is het beste voederhuisje voor spechten?
In de meeste tuinen is dat de draadkorf voor vetblokken. Een specht houdt zich daaraan vast zoals aan een stam. Een pindasilo en een spechtenblok zijn goede alternatieven.
| Type voeder | Voer | Belangrijkste bezoekers | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|---|
| Eenvoudige vetblokkorf | Vetblokken | Spechten, boomklevers, mezen | Eenvoudig, snel bijgevuld | Spreeuwen en eekhoorns eten mee |
| Houder die alleen onderaan open is | Vetblokken | Spechten, boomklevers, mezen | Volgens Project FeederWatch minder aantrekkelijk voor spreeuwen | Sommige vogels moeten een paar dagen wennen |
| Vethouder met steunplank | Vetblokken | Grote spechten | Grote soorten kunnen op hun staart steunen | Groter en zwaarder |
| Pindasilo van stevig gaas | Gepelde pinda’s | Grote bonte specht, mezen, boomklever | Vogels pikken alleen kleine stukjes los | Eekhoorns zijn dol op pinda’s |
| Spechtenblok | Vet in geboorde gaten | Spechten, boomklevers, mezen | Lijkt op een echte stam | Gaten moeten worden uitgeborsteld |
| Voeder met beschermkooi | Vet of pinda’s | Kleine vogels | Houdt eekhoorns en grote vogels weg | De grote bonte specht past er vaak niet door |
Concrete modellen vergelijken we in onze gids over houders voor vetbollen en vetblokken. Hier gaat het om de soorten voeders.
Heeft een specht steun nodig voor zijn staart?
Kleine spechten niet per se, grote soorten wel. Spechten steunen bij het klimmen op hun stijve staartveren. De natuurdienst van Texas beschrijft de staart als een stut die de vogel stabiel houdt terwijl hij werkt.
Aan een klein korfje vindt de staart geen houvast. De grote bonte specht redt zich prima aan een gewone houder, maar een plank eronder laat hem langer en rustiger eten. In Noord-Amerika is zo’n houder vooral nuttig voor grote soorten zoals de roodbuikspecht, de gouden grondspecht en de helmspecht.
Gebruiken spechten een pindasilo?
Ja, heel graag. De RSPB noemt de grote bonte specht een brutale, vaste gast bij pinda- en vetvoeders, vooral in de winter.
Het gaas is daarbij belangrijk. De BTO schrijft dat pinda’s het best achter metaalgaas worden aangeboden, zodat een vogel geen hele pinda kan meenemen. In het voorjaar kan een hele pinda in het nest een jong laten stikken. Het gaas moet van stevig metaal zijn. Vogelbescherming Nederland zegt: ongebrande en ongezouten pinda’s altijd in een pindasilo, en nooit in een plastic netje. De RSPB voegt toe dat spechten met hun tong met weerhaakjes in zulke netjes vast kunnen komen te zitten.
Koop pinda’s bij een leverancier die op aflatoxine controleert, zoals de RSPB aanraadt. Meer over soorten en bewaren lees je in onze gids pinda’s voor vogels.
Is een spechtenblok een goed idee?
Ja. Een stuk hout met geboorde gaten vol vet lijkt op een boomstam, en klimmende vogels nemen het vanzelf in gebruik.
Vogelbescherming Nederland noemt een spechtenblok met voer niet moeilijk om zelf te maken. Project FeederWatch beschrijft nog eenvoudiger varianten: vet dat aan een boom wordt vastgemaakt of in boomholtes wordt gesmeerd. De BTO meldt dat vet in schorsspleten wordt gevonden door boomkruipers en spechten. Een stevig zelfgemaakt vetmengsel laat zich goed in de gaten drukken.
Welk voer geef je spechten?
Eerst vet, dan pinda’s, en zonnebloempitten als aanvulling.
| Voer | Waarde voor spechten | Geschikte voeder | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Vetblokken, vet zonder netje | Zeer goed | Draadkorf, spechtenblok | Niet in de zon hangen |
| Gepelde pinda’s, ongezouten | Zeer goed | Pindasilo van stevig gaas | Ongebrand en gecontroleerd op aflatoxine |
| Zwarte zonnebloempitten | Af en toe | Voedersilo | Volgens de NABU eten spechten en mezen ze in de winter |
| Pindakaasmengsels | Goed | Spechtenblok, korf | Ongezouten, in kleine hoeveelheden |
| Tarwe, maïs, goedkope strooimengsels | Weinig | Voedertafel | Weinig interessant voor spechten |
De NABU wijst erop dat zaden in een vetmengsel beschermd blijven tegen vocht. De Franse LPO raadt plantaardige vetten aan, liefst op basis van koolzaadolie en nooit van palmolie. Onze gids over vet voor vogels helpt bij het kiezen.
Welke spechten komen op voer af?
In Nederland en België vooral de grote bonte specht. In Noord-Amerika bezoeken meerdere soorten geregeld voederplekken.
| Regio | Soort | Hoe vaak op voer | Favoriet voer |
|---|---|---|---|
| Europa | Grote bonte specht (Dendrocopos major) | Brutale, vaste wintergast (RSPB) | Pinda’s, vet |
| Noord-Amerika | Donsspecht (Dryobates pubescens) | De specht die je het vaakst op voer ziet (Cornell Lab) | Vet, zonnebloempitten, pinda’s |
| Noord-Amerika | Haarspecht (Dryobates villosus) | Waarschijnlijk de op een na vaakste (Audubon) | Vet, pinda’s, zonnebloempitten |
| Noord-Amerika | Roodbuikspecht (Melanerpes carolinus) | Talrijk in het oosten van de VS | Vet in de winter, pinda’s |
| Noord-Amerika | Gouden grondspecht (Colaptes auratus) | Komt vaak op vet af (Audubon) | Vet |
Vogelbescherming Nederland schrijft dat grote bonte spechten in de winter rondzwerven en steeds vaker op voedertafels in (stads)tuinen terechtkomen. In Groot-Brittannië ziet de BTO dat de soort voederplekken in tuinen veel meer is gaan gebruiken. De RSPB beschrijft hem als ongeveer zo groot als een merel, maar slanker, en het hele jaar aanwezig.
De donsspecht leeft alleen in Noord-Amerika en is volgens Audubon de kleinste specht van dat continent. Van de haarspecht onderscheid je hem vooral aan de snavel: bij de haarspecht is die volgens het Cornell Lab bijna zo lang als de kop.
Komen er ook mezen op het spechtenvoer af?
Bijna altijd. Volgens de RSPB eten staartmezen, boomklevers, huismussen en spechten graag vet, en de BTO meldt dat pindacake staartmezen aantrekt.
De NABU schrijft dat spechten en mezen in de winter deels op zaden overschakelen en ook zonnebloempitten eten, en dat de boomklever vet direct van de boom haalt. In Noord-Amerika noemt het Cornell Lab spechten, boomklevers, mezen en gaaien als de belangrijkste veteters. Meer over de Amerikaanse zwartkopmees lees je in ons portret van de zwartkopmees.
Waar hang je voer voor spechten op?
Tegen of vlak bij een stam, hoog genoeg voor katten en goed zichtbaar vanuit het raam.
- Dicht bij stammen en dikke takken. Spechten zoeken op schors naar voedsel en vinden een voederplek daar sneller.
- Buiten bereik van katten. De RSPB raadt aan voeders hoog genoeg te hangen en zo’n twee meter van dichte struiken.
- Een compromis met eekhoorns. Project FeederWatch vindt ongeveer 3 meter afstand tot dekking een goed compromis.
- Let op ramen. Audubon adviseert minder dan een meter of meer dan negen meter afstand tot een raam.
- Schaduw bij zacht weer. Zacht vet is een probleem, en Vogelbescherming Nederland zegt vetproducten niet in de zon te hangen.
- Af en toe verplaatsen. De RSPB raadt aan voeders regelmatig, liefst wekelijks, te verplaatsen.
Hoe houd je spreeuwen en eekhoorns weg?
Kies het type voeder dat bij het probleem past. Tegen spreeuwen helpt een houder die alleen onderaan open is: volgens het Cornell Lab hebben spreeuwen daar moeite mee, terwijl spechten en mezen zich goed redden.
Tegen eekhoorns helpt een voeder met beschermkooi, waar alleen kleine vogels door passen, of een paal met een eekhoornkap. Bedenk wel dat een kooi die eekhoorns tegenhoudt, vaak ook de grote bonte specht buitensluit. Onze gids over eekhoornbestendige voederhuisjes vergelijkt de mogelijkheden.
Wanneer voer je spechten?
Vooral van eind herfst tot begin voorjaar. Het advies verschilt per land.
| Land | Advies |
|---|---|
| Nederland en België | Vogelbescherming Nederland: pinda’s alleen in een pindasilo, geen netjes, vetproducten niet in de zon, niet overmatig voeren |
| Duitsland | De NABU vindt voeren van november tot februari het nuttigst en raadt tijdens het grootbrengen van jongen pinda’s af, heel of gebroken |
| Frankrijk | De LPO raadt aan alleen in de winter te voeren, vooral bij lange vorst, en in het voorjaar geleidelijk af te bouwen |
| Groot-Brittannië | RSPB en BTO vragen zaden en pinda’s van mei tot oktober te pauzeren; vet mag met mate blijven |
| Noord-Amerika | Het Cornell Lab raadt rauw vet alleen in de winter aan, omdat het boven 0 °C snel ranzig wordt |
Bij warm weer kan zacht vet volgens het Cornell Lab de buikveren bevuilen. De RSPB raadt in warme maanden hittebestendig vet aan in plaats van zelfgemaakte vetbollen.
Hoe maak je een spechtenvoeder schoon?
Maak vethouders en pindasilo’s elke week of twee weken schoon, vaker bij nat weer of druk bezoek.
- Verwijder resten vet en pinda’s, vooral als ze zacht, beschimmeld of ranzig zijn.
- Borstel het gaas schoon met heet water en zeep.
- Om te ontsmetten raadt Project FeederWatch aan de onderdelen 10 minuten te weken in een oplossing van één deel bleekmiddel op negen delen water.
- Spoel grondig en laat alles helemaal drogen voor je opnieuw vult.
- Borstel bij een spechtenblok elk gat uit, want daar hopen vet en uitwerpselen zich op.
Vogelbescherming Nederland waarschuwt dat overmatig voeren ongedierte aantrekt en ziektes helpt verspreiden. Onze gids over voederhuisjes schoonmaken beschrijft alle stappen.
Veelgemaakte fouten
- Het voeder midden op het gazon hangen. Bij een stam vinden spechten het veel sneller.
- Plastic netjes laten zitten. Daarin raken poten en tongen verstrikt; gebruik metalen houders.
- Gezouten of geroosterde noten geven. Alleen ongebrande, ongezouten pinda’s zijn geschikt.
- Schoonmaken vergeten. Vette houders bederven het voer en bevorderen ziektes.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Wat is het beste voederhuisje voor spechten?
Een draadkorf voor vetblokken werkt het betrouwbaarst, omdat een specht zich eraan vastklampt zoals aan boomschors. Een pindasilo van stevig metaalgaas komt direct daarna. Ook een spechtenblok, een stuk hout met gaten vol vet, wordt graag gebruikt door grote bonte spechten, boomklevers en mezen. Hang het voer tegen of vlak bij een boomstam, hoog genoeg dat katten er niet bij kunnen.
Eten grote bonte spechten pinda's uit een pindasilo?
Ja. De Britse RSPB noemt de grote bonte specht een brutale, vaste gast bij pinda- en vetvoeders, vooral in de winter. Vogelbescherming Nederland adviseert ongebrande, ongezouten pinda's altijd in een pindasilo te geven. Door het gaas pikken vogels kleine stukjes los. Volgens de BTO voorkom je zo dat een vogel een hele pinda meeneemt, wat jonge vogels in het nest beschermt.
Waar hang je voer voor spechten op?
Bij de stam van een grote boom, waar spechten al naar voedsel zoeken, en hoog genoeg dat katten de vogels niet kunnen bereiken. De RSPB raadt ongeveer twee meter afstand tot dichte struiken aan. Houd minder dan een meter of meer dan negen meter afstand tot ramen om aanvaringen te beperken, en hang vet volgens Vogelbescherming Nederland niet in de zon.
Zijn vetbollen in een netje gevaarlijk voor spechten?
Ja. Vogelbescherming Nederland zegt: geen vetbollen of pinda's in een plastic netje, omdat vogels erin verstrikt raken en het zwerfafval geeft. De RSPB waarschuwt dat vogels met een tong met weerhaakjes, zoals spechten, er met hun snavel in vast kunnen komen te zitten. Haal het netje altijd weg en leg de vetbol in een metalen houder, of gebruik meteen vetblokken in een draadkorf.
Komen er ook mezen op voer voor spechten af?
Bijna altijd. Pimpelmees, koolmees, staartmees en boomklever gebruiken dezelfde vethouders en pindasilo's als de grote bonte specht. Volgens de RSPB eten staartmezen, boomklevers, huismussen en spechten graag vet, en de BTO meldt dat pindacake staartmezen trekt. In Noord-Amerika delen vooral zwartkopmezen en boomklevers het voer met de spechten. Eén goed geplaatste voederplek helpt dus een hele groep klimmende vogels.
