Nestkast roodborst: beste halfopen kasten en de juiste plek

Een roodborst broedt niet in een kast met een rond gat, maar in een halfopen nestkast die laag hangt, op ongeveer 1,5 meter, en goed verstopt zit in klimop, een klimplant of een dichte heg. Voor de meeste tuinen is de Schwegler halfopen nestkast 2H van houtbeton de beste keuze: hij gaat jaren mee, hoort tegen een muur of schuur en de voorkant gaat los om schoon te maken.

Het succes hangt vooral af van de plek. Hieronder vind je vijf halfopen nestkasten die je via Amazon in Duitsland bestelt, en daarna de antwoorden op wat het verschil maakt: waar, hoe hoog, wanneer, welke maten, en waarom er soms geen roodborst komt.

Snel overzicht

• Beste keuze: Schwegler halfopen nestkast 2H, van houtbeton, voor tegen een muur.
• Beste tegen eksters en gaaien: Schwegler halfopen nestkast 2HW, met een houten nestkamer achterin.
• Beste houten voor roodborsten: dobar halfopen nestkast Roodborst 22366FSC.
• Beste grote houten: dobar halfopen nestkast 13076, massief hout, gevlamd.
• Beste bouwpakket: Manufaktur Martinshof bouwpakket halfopen nestkast.

Hoe we hebben gekozen

We hebben deze nestkasten nog niet zelf in onze tuin opgehangen. Deze gids is gebaseerd op onderzoek. We vergeleken de gegevens van makers en verkopers over materiaal, afmetingen, bevestiging en bescherming tegen rovers met het advies van Vogelbescherming Nederland, Sovon, Natuurpunt, de Britse BTO en het Duitse NABU. Sterren en klantreviews op Amazon telden niet mee in de keuze.

Twee dingen wogen het zwaarst: of de kast echt halfopen is, en of hij stevig tegen een muur, schutting of stam vast kan. Een halfopen kast die in de wind beweegt of in het zicht hangt, blijft vaak leeg. Alle vijf kasten worden verkocht op amazon.de; Schwegler en dobar zijn Duitse merken met daar het grootste aanbod.

Schwegler halfopen nestkast 2H: beste keuze

Wat het is: een halfopen nestkast van houtbeton van de Duitse maker Schwegler, 20 x 15 x 20 cm en 2,5 kg, geleverd met een gegalvaniseerde ophangbeugel en een aluminium spijker.

Waarom hij opvalt: houtbeton rot niet en trekt niet krom. De voorkant is los te nemen, dus schoonmaken in de herfst gaat snel. Schwegler noemt zwarte roodstaart, witte kwikstaart, grauwe vliegenvanger en roodborst als bewoners, en mogelijk de winterkoning. Belangrijk: de maker wil dat je deze kast aan een gebouw hangt, zoals een gevel, schuur of onder een dakrand, en niet in een boom of struik, omdat kleine rovers dan makkelijker bij de open voorkant komen.

Goed om te weten: houtbeton gaat jaren mee, maar weegt ook flink. Aan een dunne schutting of los in een klimplant hangt zo’n kast niet stevig, dus kies een muur, schuur of stevige paal.

Specificaties: houtbeton, 20 x 15 x 20 cm, 2,5 kg, afneembare voorkant, ophangbeugel en spijker meegeleverd.

• Ideaal voor: een muur, schuur of schutting met klimop ervoor, liefst onder een overstekend dak.
• Niet kopen als: je de kast midden in een vrijstaande struik wilt hangen.

Bekijk aanbiedingen op Amazon

Schwegler halfopen nestkast 2HW: beste tegen eksters en gaaien

Wat het is: een grotere halfopen kast van houtbeton, 20 x 20 x 30 cm en 5,1 kg, met een houten nestkamer achterin.

Waarom hij opvalt: een open voorkant is het zwakke punt van elke halfopen kast. Bij de 2HW zit het nest diep achterin, zodat eksters en gaaien er volgens de maker niet bij kunnen. De nestkamer kun je eruit nemen om te controleren en schoon te maken. Eerlijk is wel: Schwegler noemt zwarte roodstaart, witte kwikstaart en grauwe vliegenvanger als hoofdbewoners, en de roodborst en winterkoning als af en toe. Kies hem dus vooral waar eksters en gaaien een echt probleem zijn.

Goed om te weten: met ruim 5 kg vraagt deze kast om goede pluggen in steen of een stevige stam. De roodborst is hier een gelegenheidsbewoner, niet de hoofdgast.

Specificaties: houtbeton met houten nestkamer, 20 x 20 x 30 cm, 5,1 kg, voor boom of buitenmuur.

• Ideaal voor: tuinen met veel eksters, gaaien of kraaien.
• Niet kopen als: je een lichte kast zoekt voor een smalle schutting.

Bekijk aanbiedingen op Amazon

dobar halfopen nestkast Roodborst 22366FSC: beste houten voor roodborsten

Wat het is: een halfopen nestkast van FSC-hout van het Duitse merk dobar, 17 x 18 x 32 cm en 1,3 kg, met een roodborst in zeefdruk.

Waarom hij opvalt: licht en makkelijk op te hangen aan een muur of stam. De verkoper noemt de roodborst en verder halfholen- en nisbroeders zoals gekraagde roodstaart en grauwe vliegenvanger. Let op het ophangadvies: de verkoper schrijft 2 tot 3 meter hoogte en een opening richting zuid of oost. Voor een roodborst raden wij aan hem lager te hangen, in dichte begroeiing en uit de volle zon, zoals verderop staat.

Goed om te weten: lichte houten kasten zijn makkelijk op te hangen, maar onbehandeld hout verweert na een paar seizoenen. Controleer de kast daarom elke herfst als je hem schoonmaakt.

Specificaties: hout (FSC), 17 x 18 x 32 cm, 1,3 kg, halfopen voorkant.

• Ideaal voor: een eerste roodborstkast tegen een muur met klimop.
• Niet kopen als: je een kast wilt die tien jaar zonder onderhoud buiten hangt.

Bekijk aanbiedingen op Amazon

dobar halfopen nestkast 13076 gevlamd: beste grote houten

Wat het is: een halfopen nestkast van massief hout met een gevlamde, donkere afwerking, 22,5 x 19,5 x 33 cm, door dobar verkocht voor halfholenbroeders in tuin en op terras.

Waarom hij opvalt: hij is ruimer dan de meeste houten roodborstkasten, en het donkere oppervlak valt in klimop minder op dan blank hout.

Goed om te weten: dit is een vrij grote kast. In een smalle heg is hij lastig weg te werken; een muur met klimop of een schuurwand werkt beter.

Specificaties: massief hout, gevlamd, 22,5 x 19,5 x 33 cm, halfopen.

• Ideaal voor: een schutting of schuurwand met een flinke klimplant.
• Niet kopen als: je de kast diep in een smalle heg wilt verstoppen.

Bekijk aanbiedingen op Amazon

Manufaktur Martinshof bouwpakket halfopen nestkast: beste bouwpakket

Wat het is: een houten bouwpakket voor een halfopen nestkast van 15,5 x 15,5 x 22 cm. De verkoper noemt witte kwikstaart, grauwe vliegenvanger, zwarte roodstaart en roodborst als bewoners.

Waarom het opvalt: het compacte formaat past goed in een heg of tussen klimop. En een bouwpakket is een fijne herfstklus: in oktober of november in elkaar zetten en meteen ophangen, ruim voor de roodborst gaat bouwen.

Goed om te weten: een bouwpakket is een leuk klusje met kinderen. Gebruik bij voorkeur schroeven in plaats van alleen spijkers, zodat de kast niet uit elkaar trekt als het hout werkt.

Specificaties: hout, 15,5 x 15,5 x 22 cm, bouwpakket.

• Ideaal voor: gezinnen en wie graag zelf iets bouwt.
• Niet kopen als: je een kant-en-klare kast wilt.

Bekijk aanbiedingen op Amazon

Vergelijkingstabel

Welke nestkast gebruikt een roodborst?

Een roodborst gebruikt een halfopen nestkast: een kast waarvan het bovenste deel van de voorkant open is, in plaats van een rond invlieggat. Vogelbescherming Nederland noemt zulke kasten balkonkasten met een halfopen voorkant. Ze bootsen een nis in een muur of een holte tussen klimop na.

Een mezenkast met een gaatje van 28 of 32 mm werkt niet voor een roodborst; die maten zijn voor mezen, zoals je in ons overzicht van invlieggaten per vogelsoort ziet.

Vogelbescherming Nederland schrijft ook dat roodborsten normaal zelf een nest bouwen in dichte struiken. Het nest staat op of laag boven de grond, tegen een muur of in dichte klimplanten, vaak goed verborgen. Een halfopen kast vervangt dus geen rommelig hoekje met klimop of een heg, maar geeft een extra droge, beschutte plek. Wat een roodborst verder zoekt, lees je in een roodborst in je tuin lokken.

Waar hang je een nestkast voor een roodborst op?

Hang een roodborstkast laag en verstopt in dichte begroeiing: tegen een muur of schutting met klimop of een klimplant, in een dichte heg, of onder een overstekende dakrand. Nooit vrij aan een paal of op een kale muur. De opening wijst bij voorkeur naar het noordoosten, uit de volle zon en uit de wind.

Vroege Vogels (BNNVARA) adviseert de kast in de dichte begroeiing van een heg of muurklimmer te hangen, of onder de dakrand. De BTO schrijft dat een halfopen kast uit het zicht moet hangen, bijvoorbeeld tegen een muur of schutting met struiken en klimplanten ervoor, beschut tegen wind, regen en felle zon. Vogelbescherming Nederland raadt aan een nestkast niet in de volle zon te hangen, dus liever niet op het zuiden, en de opening naar het noordoosten te richten, omdat de wind in Nederland vaak uit het zuidwesten komt.

Over de richting verschillen de bronnen: Vroege Vogels noemt noordoost of zuidoost, NABU alleen niet naar het westen of de weerkant. De gemene deler: weg van het weer uit het westen en zuidwesten, en niet de hele middag in de volle zon.

Let ook op het verschil per model. Schwegler raadt de 2H af voor een boom of struik, omdat kleine rovers dan makkelijker bij de open voorkant komen; voor dat model is een muur met klimop de beste plek. Een houten kast kan wel in een dichte, liefst stekelige heg. Vogelbescherming Nederland raadt verder aan nestkasten uit de buurt van katten te hangen en noemt gaas om de boom als manier om ze weg te houden.

De bevestiging zelf, met schroeven, beugels en bandjes, staat in onze gids nestkast ophangen aan paal, boom of muur.

Op welke hoogte hang je een roodborstkast?

Ongeveer 1,5 meter is een goede richtlijn voor een roodborst, mits de kast echt verstopt zit. Vroege Vogels noemt ongeveer 1,5 meter in een heg of klimplant, en volgens de BTO nestelen roodborsten meestal lager dan zo’n 2 meter (6 tot 7 voet). Hoger hoeft niet, zolang katten er niet bij kunnen.

NABU noemt in de bouwhandleiding voor een halfopen nestkast juist 2 tot 3 meter, op een plek die voor katten en marters zo onbereikbaar mogelijk is. Dat advies geldt voor halfopen kasten in het algemeen, ook voor zwarte roodstaart, kwikstaart en grauwe vliegenvanger.

Wat te kiezen? Lopen er veel katten en heb je geen dichte heg, dan is een kast op 2 meter onder een dakrand veiliger dan een kast op 1,5 meter in dunne klimop. Heb je wel een dichte, stekelige heg of een dikke laag klimop, hang de kast dan op 1 tot 1,5 meter diep in die begroeiing. Lees ook onze gids over katten en vogels in de tuin.

Wanneer hang je een nestkast voor een roodborst op?

Hang een roodborstkast in de herfst of vroege winter op, het liefst tussen oktober en januari. Vogelbescherming Nederland raadt de herfst aan, zodat vogels aan de kast wennen en hem soms al als slaapplek gebruiken. Een roodborst kan namelijk vroeg beginnen met bouwen.

Volgens de BTO kan een roodborst in een halfopen kast al in februari of maart aan de nestbouw beginnen. De Woodland Trust schrijft dat het vrouwtje bij zacht weer zelfs in januari kan beginnen. Vogelbescherming Nederland noemt april tot juli als broedperiode. Een kast die je pas in april ophangt, mist dus vaak het eerste legsel. Meer over timing staat in wanneer hang je een nestkast op.

Hoe verloopt een roodborstnest?

Het vrouwtje bouwt het nest en broedt, en beide ouders voeren de jongen. De Woodland Trust schrijft dat het vrouwtje bouwt met gras, dode bladeren en mos; Natuurpunt meldt dat alleen het vrouwtje broedt. Vogelbescherming Nederland en Sovon noemen twee legsels per jaar met meestal 5 tot 7 eieren, Natuurpunt gemiddeld 4 tot 6. Broeden duurt 12 tot 15 dagen, de jongen blijven 13 tot 15 dagen in het nest en worden daarna volgens Vogelbescherming Nederland nog 2 tot 3 weken verzorgd. Kleine porties voer voor roodborsten, zoals gedroogde meelwormen, helpen de ouders in die drukke weken.

Wat zijn de juiste maten van een halfopen nestkast?

Een roodborstkast is klein: Vroege Vogels noemt een bodem van 10 x 10 cm, een kast van 15 cm hoog en een ruime opening van 5 cm. De BTO gebruikt in haar bouwplan voor een roodborstkast een voorplank van 10 cm hoog, de middelste van de opties. Hout van minstens 1,5 cm dik houdt de temperatuur gelijkmatiger.

De kasten in deze gids zijn van buiten 15 tot 22,5 cm breed. Een iets ruimere kast is geen probleem, zolang het nest van buiten niet goed zichtbaar is.

Wat er echt toe doet:

• Dikte van het hout: Vogelbescherming Nederland en Vroege Vogels noemen allebei minstens 1,5 cm.
• Een waterdicht dak: volgens Vogelbescherming Nederland een vereiste voor elke kast.
• Afwatering: een paar kleine gaatjes in de bodem laten regenwater weglopen dat naar binnen waait.
• Open te maken: Vogelbescherming Nederland zegt dat een nestkast open moet kunnen voor het schoonmaken. Bij een halfopen kast lukt dat meestal via de open voorkant.

Welke vogels gebruiken een halfopen nestkast nog meer?

Een halfopen kast trekt meer soorten dan de roodborst. Vogelbescherming Nederland noemt roodborst, winterkoning, zwarte roodstaart en kwikstaart als soorten die zo’n kast gebruiken als natuurlijke nestplekken schaars zijn. Schwegler noemt voor zijn halfopen kasten daarnaast de grauwe vliegenvanger.

Welke soort komt, hangt vooral af van de plek:

• Laag in klimop of een heg: roodborst en winterkoning.
• Hoger aan een gebouw, schuur of stam: zwarte roodstaart, witte kwikstaart en grauwe vliegenvanger, de soorten waarvoor NABU 2 tot 3 meter noemt.

Komt er een andere soort, dan is dat geen mislukking: een tweede kast op een andere hoogte geeft de roodborst opnieuw een kans.

Waarom komt er geen roodborst in mijn nestkast?

Meestal hangt de kast te open, te hoog, in de volle zon of zonder dekking, of heeft de roodborst al een betere plek in een heg. Vogelbescherming Nederland schrijft dat roodborsten normaal zelf in dichte struiken nestelen; een kast is vooral een uitkomst waar zulke plekken ontbreken.

Loop deze punten na:

1. Te zichtbaar. Een halfopen kast op een kale muur is een uitnodiging voor eksters en katten. Plant klimop of verhang de kast naar een dichte heg.
2. Te veel zon of wind. Een kast op het zuiden wordt in mei te heet; een kast op het westen wordt nat.
3. Te laat opgehangen. Een kast die in april verschijnt, is vaak te laat voor het eerste legsel.
4. Een territorium, geen kolonie. Vroege Vogels wijst erop dat roodborsten andere roodborsten de tuin uit vechten. Hang in een kleine tuin dus één roodborstkast op.
5. Een andere soort was eerder. Een winterkoning of zwarte roodstaart kan de kast al bezet hebben.

Meer oorzaken en oplossingen vind je in nestkast wordt niet gebruikt.

Wanneer en hoe maak je een roodborstkast schoon?

Maak een halfopen nestkast in de herfst schoon, als het broedseizoen echt voorbij is: Vogelbescherming Nederland noemt september of oktober. Haal het oude nestmateriaal eruit, maak de kast schoon met kokend water, zoals Vroege Vogels aanraadt, borstel hem uit en laat hem goed drogen.

Doe het niet in voorjaar of zomer: Vogelbescherming Nederland wijst erop dat roodborstnesten beschermd zijn in het broedseizoen, en een tweede legsel kan tot in juli lopen. Twijfel je, wacht dan tot oktober. Stap voor stap staat het in nestkast schoonmaken.

Kan een roodborst in een oude ketel of bloempot broeden?

Ja. Roodborsten staan bekend om vreemde nestplekken; de Woodland Trust noemt ketels, lantaarns, bloempotten en zelfs motorkappen. In Groot-Brittannië hangen veel tuiniers daarom een oude theepot of ketel met de opening iets naar beneden diep in de klimop, en dat kan in een Nederlandse of Vlaamse tuin net zo goed.

Let bij zo’n alternatief op drie dingen:

• Afwatering: boor een klein gaatje in de bodem, zodat regenwater wegloopt.
• Schaduw: metaal wordt in de zon heet. Hang een ketel alleen op een plek die de hele dag in de schaduw ligt.
• Stevig vastzetten: een pot die in de wind wiebelt, wordt niet bewoond.

Veelgemaakte fouten

• Een mezenkast met rond gat ophangen. Een roodborst gebruikt alleen een halfopen kast.
• De kast in het volle zicht hangen. Zonder klimop of heg is een halfopen kast een makkelijke prooi.
• Te laat beginnen. Hang de kast in de herfst of vroege winter op, niet pas in april.
• Op het zuiden of westen hangen. Hitte en regen maken de kast onbewoonbaar.
• Twee roodborstkasten in een kleine tuin. Een roodborst duldt geen tweede paar in zijn territorium.
• Te vroeg schoonmaken. Wacht tot het broedseizoen voorbij is.

Zoek je daarnaast een kast voor mezen of mussen, kijk dan in ons overzicht van vogelhuisjes en nestkasten.

Bronnen

• Vogelbescherming Nederland: Roodborst (vogelgids)
• Vogelbescherming Nederland: Type nestkasten
• Vogelbescherming Nederland: Nestkasten ophangen
• Sovon: Roodborst (broedvogelstatistieken)
• Natuurpunt: Roodborst
• Vroege Vogels (BNNVARA): Tip, wat wil de vogel
• BTO: Robin nest box plan (pdf)
• BTO: Putting up a nest box
• NABU: Bauanleitung Halbhöhlen-Nistkasten (pdf)
• Woodland Trust: Where and when do robins nest?