Project FeederWatch: zo werkt deze wintervogeltelling
Project FeederWatch telt van 1 november tot eind april vogels bij voederplekken in Noord-Amerika. Regels, teldagen, telmethode en de tellingen in Nederland.
In dit artikel
- In het kort: FeederWatch in één oogopslag
- Wat is Project FeederWatch?
- Wie kan meedoen en wat kost het?
- Hoe kies je een telgebied?
- Hoe werken de teldagen?
- Hoe tel je de vogels goed?
- Hoe geef je je tellingen door?
- Welke vogels worden in Noord-Amerika geteld?
- Hoe verschilt FeederWatch van andere vogeltellingen?
- Waar kun je in Europa meetellen?
- Bronnen
- Veelgestelde vragen
Project FeederWatch is een wintervogeltelling die je vanuit huis doet, maar dan in Noord-Amerika. Van 1 november tot eind april tellen deelnemers in de Verenigde Staten en Canada de vogels bij hun voederplek, water of in hun tuin, steeds op twee dagen achter elkaar, en sturen de aantallen naar het Cornell Lab of Ornithology of Birds Canada.
Vanuit Nederland of België kun je niet meedoen, maar hetzelfde idee vind je terug in de Nationale Tuinvogeltelling. Deze gids legt uit hoe FeederWatch werkt, welke telregel vaak verkeerd wordt begrepen en waar je in Europa kunt meetellen.
In het kort: FeederWatch in één oogopslag
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Seizoen | 1 november tot eind april (laatste telling starten op 29 april) |
| Organisatie | Cornell Lab of Ornithology (VS) en Birds Canada (Canada) |
| Wie mag meedoen | Mensen in de VS en Canada, ook beginners |
| Kosten | 18 dollar per jaar in de VS, vrije donatie in Canada |
| Teldagen | Twee opeenvolgende dagen, hoogstens één paar per week |
| Hoe vaak | Elke week of maar één keer per winter |
| Telmethode | Hoogste aantal van een soort dat tegelijk te zien is |
| Doorgeven | FeederWatch-app, website of papieren telformulier |
Wat is Project FeederWatch?
FeederWatch is een langlopend onderzoek naar de vogels die in de winter tuinen, natuurcentra en groene plekken in Noord-Amerika bezoeken. Het begon in 1976 als de Ontario Bird Feeder Survey en groeide in het seizoen 1987-1988 uit tot een project voor het hele continent: toen meldden zich meer dan 4.000 mensen aan uit bijna alle Amerikaanse staten en de meeste Canadese provincies.
Nu beheert het Cornell Lab of Ornithology het project in de VS en Birds Canada in Canada. Omdat duizenden mensen elke winter volgens dezelfde regels tellen, laten de gegevens zien hoe aantallen en verspreiding van wintervogels door de jaren heen veranderen.
Wie kan meedoen en wat kost het?
Meedoen kan voor mensen in de VS en Canada: gezinnen, schoolklassen, gepensioneerden, jeugdgroepen, natuurcentra en vogelclubs. Je moet alleen de vogels die je telt kunnen herkennen, en een goede app om vogels te herkennen helpt daarbij.
In de VS kost deelname 18 dollar per jaar, in Canada doneer je een bedrag naar keuze aan Birds Canada. Daarvoor krijg je:
- online hulpmiddelen en een app om je tellingen in te voeren en te bekijken
- het jaaroverzicht Winter Bird Highlights
- desgewenst een poster met de voedervogels van je regio en een kalender
- in de VS digitale toegang tot het tijdschrift Living Bird van het Cornell Lab
Hoe kies je een telgebied?
Je telgebied is het stuk dat je bij elke telling bekijkt. FeederWatch raadt een gebied aan dat zo groot is als je week na week betrouwbaar kunt overzien. Daarin hoort te liggen wat vogels aantrekt: voederplekken, water of beplanting.
De belangrijkste regels uit de handleiding:
- De meeste telgebieden zijn ongeveer zo groot als twee tennisbanen, maar kleiner mag ook.
- Gebruik duidelijke grenzen, zoals een schutting, heg of rand van het gazon.
- Kijk zo veel mogelijk vanaf één vaste plek, bijvoorbeeld het keukenraam.
- Een voederhuisje is niet verplicht. Een tuin met besdragende struiken of een verwarmde vogeldrinkbak telt ook.
Lees in onze gids waar je een voederhuisje ophangt hoe je een plek kiest die je goed vanuit huis kunt zien.
Hoe werken de teldagen?
Je telt altijd op twee opeenvolgende dagen, bijvoorbeeld zaterdag en zondag. Daarbij gelden deze regels:
- Hoogstens één paar teldagen per week.
- Minstens vijf dagen zonder telling tussen twee paren.
- Leg je teldagen liefst van tevoren vast.
- Verschuif een telling niet omdat er een bijzondere vogel opduikt, dat vertekent de gegevens.
Je hoeft niet de hele dag voor het raam te zitten. Je telt telkens als je kijkt tijdens die twee dagen, en noteert ongeveer hoe lang je echt hebt gekeken. Een minimum aantal tellingen is er niet.
Hoe tel je de vogels goed?
Per soort geef je het hoogste aantal door dat je tegelijk zag, over beide teldagen samen. Deze regel wordt het vaakst verkeerd toegepast.
Tel waarnemingen niet bij elkaar op. Zie je ‘s ochtends één rode kardinaal en ‘s middags twee samen, dan noteer je twee en geen drie: de vogel van ‘s ochtends was waarschijnlijk een van die twee.
| Wat je in twee dagen zag | Wat je doorgeeft |
|---|---|
| 1 kardinaal zaterdagochtend, 2 samen ‘s middags, 1 op zondag | 2 kardinalen |
| 5 mezen tegelijk, later 3 tegelijk | 5 mezen |
| 2 blauwe gaaien samen, later 1 alleen | 2 blauwe gaaien |
| 4 junco’s, dan 6, dan 2 | 6 junco’s |
Zo tel je dezelfde vogel die de hele dag komt en gaat niet dubbel. Je noteert ook de gemiddelde sneeuwhoogte in je telgebied. De overige weergegevens worden automatisch aangevuld.
Hoe geef je je tellingen door?
Je voert je tellingen in via de FeederWatch-app of de website, eventueel nadat je ze eerst op een papieren telformulier hebt genoteerd. Op de website vul je de soorten in bij “Your Data” en bevestig je met de knop “Finish Count”.
Houd je een vogeldagboek bij, noteer dan ook de datum, de kijktijd en het weer.
Welke vogels worden in Noord-Amerika geteld?
Wat er maar komt. In grote delen van Noord-Amerika zijn dat in de winter zwartkopmezen, boomklevers, donsspechten, rode kardinalen, blauwe gaaien, Mexicaanse roodmussen en grijze junco’s. Bij ons komen in de winter vooral koolmees, pimpelmees, huismus, boomklever, grote bonte specht, vink en merel naar de voederplek.
Energierijk voer zoals zonnebloempitten en vetvoer, plus open water, trekt de meeste soorten. Alles daarover lees je in onze gids over vogels voeren in de winter en in onze vergelijking van de beste voederhuisjes.
Hoe verschilt FeederWatch van andere vogeltellingen?
FeederWatch is de enige grote Noord-Amerikaanse telling die de hele winter vanuit je eigen tuin loopt. De andere zijn korte acties of platforms die het hele jaar open staan.
| Project | Wanneer | Waar | Kosten |
|---|---|---|---|
| Project FeederWatch | 1 november tot eind april, zo veel tweedaagse tellingen als je wilt | Eigen telgebied in VS of Canada | 18 dollar (VS), donatie (Canada) |
| Christmas Bird Count | Eén dag tussen 14 december en 5 januari | Vaste telcirkel | Gratis |
| Great Backyard Bird Count | Vier dagen in februari | Overal ter wereld | Gratis |
| eBird | Elke dag, het hele jaar | Overal ter wereld | Gratis |
| Nationale Tuinvogeltelling | 29 tot en met 31 januari 2027, een half uur | Tuin of balkon in Nederland | Gratis |
Waar kun je in Europa meetellen?
FeederWatch zelf is Noord-Amerikaans, maar in Europa zijn er eigen tuintellingen:
- Nederland: bij de Nationale Tuinvogeltelling van Vogelbescherming tel je een half uur de vogels in je tuin of op je balkon. De volgende editie is van 29 tot en met 31 januari 2027. In 2026 telden 136.903 mensen samen 1.898.916 vogels, met koolmees, huismus en pimpelmees als top drie. Vogelbescherming noemt het het grootste burgerwetenschapsproject van Nederland.
- Duitsland: bij de Stunde der Wintervögel van NABU (in Beieren samen met LBV) tel je een uur en noteer je per soort het hoogste aantal dat tegelijk te zien is. De volgende is van 8 tot en met 10 januari 2027.
- Frankrijk: Oiseaux des Jardins van LPO en het Muséum national d’Histoire naturelle verzamelt het hele jaar tuinwaarnemingen, met landelijke telweekenden eind januari en eind mei.
- Verenigd Koninkrijk: de Garden BirdWatch van BTO loopt het hele jaar, is gratis en vraagt minstens 20 minuten kijken per week. Het bestaat sinds 1995.
Wil je net als bij FeederWatch de hele winter regelmatig tellen, dan kun je je tuinlijsten ook in eBird invoeren, dat overal ter wereld werkt.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Wat is Project FeederWatch?
Project FeederWatch is een burgerwetenschapsproject waarin mensen in Noord-Amerika de vogels bij voederplekken, water en in tuinen tellen. Het seizoen loopt van 1 november tot eind april. Deelnemers tellen op twee opeenvolgende dagen en sturen hun aantallen naar het Cornell Lab of Ornithology in de Verenigde Staten of naar Birds Canada. Het project begon in 1976 in Ontario.
Kun je vanuit Nederland meedoen aan FeederWatch?
Nee, FeederWatch is bedoeld voor de Verenigde Staten en Canada. In Nederland is de Nationale Tuinvogeltelling van Vogelbescherming het bekendste alternatief. Je telt dan een half uur lang de vogels in je tuin of op je balkon. De volgende telling is van 29 tot en met 31 januari 2027. In 2026 deden 136.903 mensen mee.
Hoe tel je vogels voor FeederWatch?
Per soort geef je het hoogste aantal vogels door dat je tegelijk zag, over beide teldagen samen. Je telt waarnemingen nooit bij elkaar op. Zie je 's ochtends één kardinaal en 's middags twee samen, dan noteer je twee en geen drie. Zo voorkom je dat dezelfde vogel die komt en gaat meerdere keren wordt geteld.
Wat kost meedoen aan FeederWatch?
In de Verenigde Staten kost deelname 18 dollar per jaar. In Canada doe je mee met een donatie naar keuze aan Birds Canada. Daarvoor krijg je online hulpmiddelen en een app, het jaaroverzicht Winter Bird Highlights en in de VS digitale toegang tot het tijdschrift Living Bird. Europese tuintellingen zoals de Nationale Tuinvogeltelling zijn gratis.
Heb je een voederhuisje nodig voor FeederWatch?
Nee. Volgens FeederWatch heb je niet eens een voederplek nodig. Je telgebied kan voederhuisjes, water of beplanting bevatten die vogels aantrekken, in een tuin, een natuurcentrum of een groenstrook. Belangrijk is dat je steeds hetzelfde gebied bekijkt, liefst vanaf één vaste plek en met duidelijke grenzen.
